ENRIQUE CARBALLEIRA

Adolfo Camilo Díaz (Caborana, 1963), ye un de los meyores novelistas asturianos. Ganador en cuatro ocasiones del premiu Xosefa Xovellanos, tamién ye conocíu poles sos obres d'ensayu y teatru. Espubliza agora 'Advenimientu', obra premiada na edición de 2008.

N'Advenimientu, atopamos una novela que mezcla dellos xéneros: fantásticu, thriller, ciencia-ficción... ¿Cómo concibió esta historia?
Naz d'una doble esperiencia: la maxa d'una sombra y el posu amarguxáu d'un sueltu de la prensa porque, a la contra del tópicu creador de facer irrumpir lo maravielloso na realidá equí faise lo contrario, que ye más perverso: facemos entrar la brutal realidá nel ámbitu de lo maravielloso. L'otro (el thriller, la fantaciencia, etc) yá forma parte de la vestidura pa facelo más atractivo. Amás, ye una novelina curtia que cierra una puerta abierta con 'Imago' y una estratexa lliteraria consciente: la fusión de técniques narratives venceyaes a destremaos xéneros.

Un socesu bien raru, l'apaición, de les dos semiesferes misterioses, coincide n'Italia, Sudáfrica y Asturies. Yá yera hora de que los estadounidenses dexaran de tener el monopoliu...
Nel XVIII los dominadores del 'copyright' yeren los franceses, los ingleses nel XIX, y yá nel XX y hasta los nuestros díes son los Estaos Xuníos los que rexistren cada baltíu que se produz nel Universu. ¡Paecen gallegos! (rises). Otros llegarán que los fairán bonos y, por más qu'un tópicu, ye lo qu'hai. Poro, presta axuntase a les corrientes del copyleft más 'radikal' pa joder, anque sea un poconín, esi estáu de coses. Asturies nun dexa de ser una fascinante xeneradora de caos y malrollu con pedigrí, ¡home va!.

Usté ye ún de los pocos escritores n'asturianu qu'escribe ciencia-ficción. ¿Sigue habiendo prexuicios a que ciertos temes se traten dende les lletres asturianes?
Sí, claro. Y más nún mercáu tan brutalmente interveníu como esti, que sí ye quintasencia de la ciencia ficción y de la fantasía que da no grotesco. ¿En qué lliteratura del mundu se llee más poesía que narrativa? Nésta. Nun hai otra documentada. Acoyona pensar la mentira mercacultural que construimos y onde seguimos fozando. Conclusión: atrevese cola ciencia ficción n'Asturies nun tien posiblemente más méritu qu'axustase a la realidá friki qu'edificamos a la nuestra imaxe y asemeyanza.

Suma hasta cuatro premios Xosefa Xovellanos de novela. Esto dizse pronto. ¿Resulta tan fácil como paez pa usté escribir noveles?
Como diz l'otru, que la inspiración te pille trabayando. Un secretu ye dormir poco y otru, vivir tolo que se puea, malo o bono. Lo que queda, si queda, va ser lliteratura.

¿Cree que la lliteratura n'asturianu recibiría un bon emburrión si se potenciaran más les tornes, por exemplu al castellán o al inglés, y entamara cierta reconocencia dende fuera de les nuestres llendes?
Claro. Adientro ta too'l pescao vendío de va tiempu. L'asturianu d'a pies, ensin autoestima, noqueáu pola subvención, necesita llexitimar y homologar fuera lo que fai en casa. Y si eso pasa pa volcase con Fernando Alonso o pa reconocer el talentu del vecín, ¿qué nun va pasar cola lliteratura? La condena a la invisibilidá empieza pasar factura y de nun tener esi espeyu esterior onde nos ver dignos, vamos acabar esapaeciendo adientro en plena indignidá.

¿Cómo se siente escribiendo nuna llingua que nun ye oficial?
Siéntome como pretenden: marxinal y outsider. Un homeless de les lletres. Danme ganes de garrar una caxa cartón y un cartonáu de Don Simón y dir dormir al despachu d'Areces, a ver si col golor y les pulgues se planteen que más que ser un incordiu somos un nichu d'actividá creadora que singulariza al conxuntu, beneficiando a toos. La solución ye fácil: un decretu qu'abra'l camín d'una oficialidá progresiva total dende un respetu y apoyu real a la llingua y al falante.

Como responsable d'equipamientos culturales, con sinceridá, ¿qué nivel de prioridá cree que tienen los asturianos pa cola llingua?
La llingua nun entra como prioritario, güeyu. Tampoco la música clásica, la cría d'amasueles en cautividá, los Premios Príncipe, la Llaboral o les centrales térmiques. Sicasí toos estos aspectos reciben muncha más ayuda y atención. La entruga bien pudiere ser entós ¿qué ye prioritario pa los asturianos? Si envede patrocinar un vergonzante y llimitáu llibru blancu de les industries culturales, los sos responsables se preocuparen de responder a esa elemental pregunta posiblemente'l pelo lluciríanos d´otra manera.

¿Qué será lo prósimu que veremos suyu?
Vivimos nun país pequeñu. Ye difícil nun se ver. Al meyor una ñalga. (Rises). Bono, ye una manera dicir qu'al meyor un vídiu musical gore. O non. Buf.

(d'El Comercio, 19-09-2009)