ENRIQUE CARBALLEIRA

Nicolás V. Bardio ye ún de los autores más mozos del paisaxe lliterariu asturianu. Depués de collaborar nestos últimos años en delles publicaciones como 'Lletres asturianes' o 'Formientu', y de participar na antoloxía 'Vía de serviciu', presenta la so primer novela 'Sol Reló'.

¿Qué van a atopar los llectores en Sol Reló'?
Una novela policiaca d'intriga ambientada n'Uviéu que tien muncho de crítica a la situación na que ta Asturies anguaño. Ye una investigación criminal nes estayes más escures del poder onde l'averiguar quién foi l'asesín nun ye namái qu'un «puzzle» sinón una llucha escontra la voluntá d'un poder organizáu que fai lo posible por tapecelo.

¿Afáyase faciendo crítica social?
Sí. Anque más qu'una custión de comodidá ye de necesidá. Na sociedá en que vivimos la lliteratura ha cumplir esa función. Dacuando paez más cenciello escribir un llibru y dicir nél les verdaes que facelo nun periódicu, nun programa de televisión o na radio. Hai munchos intereses pel mediu, y la lliteratura ye un llugar onde'l poder nun amasuña tanto como n'otres estayes.

¿Cómo foi la esperiencia d'escribir esta primer novela?
En verdá nun ye'l primer escritu llargu que faigo, hai bien d'ellos en caxón. Anque sí ye verdá qu'esti ye'l primeru qu'asoleyo. Escribo testos llargos ensin problemes, toi más cómodu con cien páxines que con una, y creyo que ye más difícil facer un bon rellatu qu'una bona novela. Gústame'l formatu que tien la novela, dexa tiempu pa falar, plantegar coses, dá-yos la vuelta...

Enantes d'esti volume, yera collaborador de delles publicaciones lliteraries, ¿cree que son una bona forma de formase como escritor?
Yo nun me considero formáu como escritor. Eso lleva trabayu, años, ensayu y error. Nun descartaría llegar a selo dalgún día, pero aínda ye mui ceo. Otra manera, les publicaciones lliteraries supongo qu'ayuden a ún a comparase, midise y a recibir les crítiques (bones o males). Eso sí ye dalgo positivo.

Compromisu

L'añu pasáu foi premiáu nel certame de lliteratura infantil y xuvenil Asturnews, ¿ye difícil cambiar el rexistru pa los llectores mozos?
Esi rellatu pa guah.es nun ye de crítica social. Namái que buscaba facer un llibru que-yos prestare a los guah.es, d'aventures, con bones ilustraciones, y que fore un poco un homenaxe a los meyores llibros de neños ('El Hobbit' y la obra entera de Roald Dahl). Una de les coses que más me repunen na lliteratura infantil ye esi enfotu en facela moralizante y aleicionadora. Pa min la lliteratura infantil ye una lliteratura que, perriba de too, tien que prestá-yos a los neños.

¿Cómo ve les posibilidaes de los autores mozos pa escribir, especialmente cuando se fai n'asturianu?
Veolo bien posible. Les lliteratures en llingües minorizaes tienen la suerte (o la desgracia) de tar sovencionaes. Hai facilidá pa dir sacando coses, y hai bien de revistes pa facelo, dende les académiques como'l 'Lletres Asturianes' a otres iniciatives como Formientu. Nun hai disculpa pa nun escribir.

Vive en Madrid, onde estudia Ciencies Polítiques, ¿qué ye lo que más echa de menos d'Asturies?
Falar asturianu, almorzar carbayones con lleche los domingos, los martes de bollu, les sidres en Gascona, dir con tranquilidá ensin te tener qu'apartar nes escaleres mecániques, echar hores restolando pente los estantes de la llibrería Paraxuga, la familia... Y anque paeza una tontería, abrir la ventana pela mañana y ver, anque seya lloñe, praos y campes en cuenta de balcones, ventanes y chimenees.

¿Ta esmolecíu pola situación de la llingua asturiana?
Cualquier asturianu con más d'una neurona taría esmolecíu pola situación del idioma. Anque por fortuna hai xente que ta comprometío, que-yos fala a los fíos n'asturianu, que canten, lleen, escriben, falen o piensen nesti idioma y cuenten con siguir faciéndolo. Anque'l paisax seya murniu, bien ye verdá que los asturianos, primero de doblar, partimos. Y esa necedá nuestra ye la que va salvar l'idioma... Enfótome nello.

¿Cree que los asturianos facemos bastante pola conservación d'un patrimoniu como'l llingüísticu o tienen tola culpa los políticos?
La culpa ye de los asturianos y de los asturianistes. Poques persones asumieron el compromisu pa cola llingua de vivir 100% n'asturianu. Yo falo n'asturianu col panaderu, el taxista, el médicu o la muyer del aeropuertu ensin distinción. Ye un poco hipócrita sentir a persones diciendo que los políticos son unos acomplexaos y solo usen l'asturianu na Selmana de les Lletres cuando ellos lo más del día esprésense en castellanu. Hai xente que nun cree nel discursu que diz, y esi ye pa min ún de los problemes.

(d'El Comercio, 28-10-2008)