XOSÉ LLUIS CAMPAL FERNÁNDEZ

Nel mes d'agostu de 1891 Xixón estrenó la estatua dedicada al patriciu Gaspar Melchor Baltasar María de Xovellanos, y los fastos foron pa plasmar. Ente la fargatada de manifestaciones d'encontu a esta entronización popular del illustráu nun faltó una composición en seis cuartetos -la estrofa prefería del autor- na que ponse tou aloyeru dende'l mesmu dintel del testu, ya que'l títulu ye l'ancestral glayíu de contentu del asturianu nes romeríes: '¿¿¿Ixuxú!!!'. En versu apañáu, daqué simplayu pero nada emperifolláu, aplaude l'entusiasmu despertáu pol homenaxe y ratifica la importancia de ser agasayáu en casa pola xente d'ún, signu pal presbíteru uvieín del trunfu qu'afita una posteridá segura. L'escritor nun plantega más posibilidaes que l'allegría polos festeyos xovellanistes, nun dexa furacos pa les mazcayaes sufríes pol estadista dieciochescu; d'ehí que la lloa entame y tránquese con una estrofa ximielga.

Esta poesía d'agradecimientu apuesta por que'l vecindariu nun s'escaeza d'un home que pasa por ser un cumal de pensadores del progresu. Compúsola n'Uviéu José Aniceto González el 5 d'agostu del añu mentáu y asoleyóla EL COMERCIO un día depués, xueves, xunta comentarios ponderatibles de Xovino, como'l qu'ufre Un Jovellanista, y nel que s'afirma que foi «sabio fundador de su Instituto (...), padre cariñoso que se desveló por su florecimiento y progreso (...), recto magistrado, profundo economista [y] literato distinguido».

Ésti ye'l conteníu de la piecina de José Aniceto González:

Allegraivos, xixoneses, 'n isti día
q'el Siñor de los Cielos apareya,
pos xuro que mio llengua s'empapieya
y mio alma s'esboroña d'allegría.

Hoy que'n isi pueblín feliz y amenu
reblinquen, sin parar, gozu y contentu,
allá, ñalando, va mio pensamientu,
llanzando un ¿ixuxú! que sal del senu.

Aquesti día sin igual'n'a historia
d'isi pueblu endustrial tan bien queridu
non lu cheis, en xamás, en el olvidu,
guardailu siempre vivu'n'a memoria.

Ansí se fai: a los del mesmu suelu,
al cual honor i presten sos ventures,
allí yos debe llevantar fegures
quien quiera de so fama ser el vuelu.

Bien por vosotros, feliz ocurrencia,
que xuntándovos toos como hermanos
al ensigne Melchor de Xovellanos
una estauta i ficísteis a concencia.

Allegraivos, xixoneses, 'n isti día
q'el Siñor de los Cielos apareya,
pos xuro que mio llengua s'empapieya
y mio alma s'esboroña d'allegría.

(d'El Comercio, 22-01-2008)